Górnośląskie Koleje Wąskotorowe - Historia wersji

Edytor: interpunkcja

2020-04-09T09:38:11Z

interpunkcja

Marek Szymański o 16:41, 28 mar 2018

2018-03-28T16:41:57Z

Paweł Niemczuk: /* Tabor */ dr tech

2017-08-27T23:25:41Z

Tabor: dr tech

Paweł Niemczuk: /* Tabor */ dr tech

2017-08-27T22:56:14Z

Tabor: dr tech

Paweł Niemczuk: /* Tabor */ Zestawienie lokomotyw spalinowych

2017-08-27T22:54:38Z

Tabor: Zestawienie lokomotyw spalinowych

Kaczor: linki

2013-10-12T16:36:55Z

linki

Paweł Niemczuk: /* Historia */ aktualizacja

2013-08-18T12:12:27Z

Historia: aktualizacja

Sarna: +linkowanie

2013-08-18T11:04:55Z

+linkowanie

Sarna: /* Historia */ +linkowanie

2013-08-18T11:02:40Z

Historia: +linkowanie

Paweł Niemczuk: zamienił w treści „Oznaczenia taboru PKP (MW-11)” na „Oznaczenia taboru wąskotorowego PKP (WM-11)”

2013-04-06T20:33:43Z

zamienił w treści „Oznaczenia taboru PKP (MW-11)” na „Oznaczenia taboru wąskotorowego PKP (WM-11)”

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 '''Górnośląskie Koleje Wąskotorowe''' ('''GKW''', miejscowa nazwa ''[[wikt:rosbanka|rosbanka]]'', niem. ''Oberschlesische Schmalspurbahn'' (OSSB)) – publiczna sieć [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowych]] o [[rozstaw szyn|prześwicie toru]] 785&nbsp;mm służąca głównie do transportu surowców i półproduktów między zakładami przemysłowymi Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
-Ich powstanie zostało uwarunkowane niewydolnością ówczesnego systemu transportu towarów, który opierał się na drogowym przewozie konnym (przez tzw. wekturantów). W naturalny sposób GKW łączyły ze sobą autonomiczne wąskotorowe [[kolej przemysłowa|koleje wewnątrzzakładowe]] poszczególnych kopalń, hut i innych fabryk. Niezależnie od GKW, poszczególne przedsiębiorstwa tworzyły własne linie i sieci kolejowe, np. linia [[Linia wąskotorowa Gliwice – Racibórz|Gliwice Trynek – Rudy – Racibórz]] czy sieć kolei łącząca zakłady koncernu [[Georg von Giesches Erben|Giesche`s Erben]] w rejonie Szopienic. Większość prywatnych kolei miała zapewnione połączenie z siecią publicznych GKW. Niektóre z nich, jak np. linię Gliwice Trynek – Rudy – Racibórz zostały organizacyjnie przyłączone do GKW po 1945 roku w ramach jednego przedsiębiorstwa – [[Polskie Koleje Państwowe|Polskich Kolei Państwowych]].
+Ich powstanie zostało uwarunkowane niewydolnością ówczesnego systemu transportu towarów, który opierał się na drogowym przewozie konnym (przez tzw. wekturantów). W naturalny sposób GKW łączyły ze sobą autonomiczne wąskotorowe [[kolej przemysłowa|koleje wewnątrzzakładowe]] poszczególnych kopalń, hut i innych fabryk. Niezależnie od GKW, poszczególne przedsiębiorstwa tworzyły własne linie i sieci kolejowe, np. linia [[Linia wąskotorowa Gliwice – Racibórz|Gliwice Trynek – Rudy – Racibórz]], czy sieć kolei łącząca zakłady koncernu [[Georg von Giesches Erben|Giesche`s Erben]] w rejonie Szopienic. Większość prywatnych kolei miała zapewnione połączenie z siecią publicznych GKW. Niektóre z nich, jak np. linię Gliwice Trynek – Rudy – Racibórz zostały organizacyjnie przyłączone do GKW po 1945 roku w ramach jednego przedsiębiorstwa – [[Polskie Koleje Państwowe|Polskich Kolei Państwowych]].
 Górnośląskie Koleje Wąskotorowe pełniły funkcję kolei znaczenia miejscowego, tj. większość ładunków została nadawana do i ze stacji w obrębie własnej sieci. z wyjątkiem typowo pasażersko-towarowej linii Gliwice Trynek – Rudy – Racibórz, GKW w zasadzie nie służyły transportowi osób. Incydentalne przypadki przewozów pasażerskich miały miejsce zaraz po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] między Katowicami a Tarnowskimi Górami oraz w pewnych okresach czasu między oddziałami zakładów przemysłowych. Na linii rudzkiej do 1991 roku prowadzono regularne przewozy pasażerskie między Gliwicami a Rudam i Raciborzem. W latach 70. XX wieku uruchomiono próbnie rozkładowe pociągi turystyczne łączące Bytom z [[Jezioro Chechło-Nakło|Zalewem Nakło-Chechło]] w Miasteczku Śląskim. Szybko z nich zrezygnowano, najprawdopodobniej z uwagi na odbywający się operatywnie intensywny ruch towarowy kolidujący z ruchem pasażerskim wymagającym regularnego rozkładu jazdy oraz wyjątkowo duże zainteresowanie przewyższające zdolność przewozową. Do pomysłu powrócono w 1993 roku, kiedy ponownie uruchomiono połączenie turystyczne na tej samej trasie. Wkrótce relację wydłużono aż do Siemianowic Śląskich. Obecnie GKW funkcjonują tylko jako kolej turystyczna.

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 W okresie przemian ustrojowych po 1989 roku [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] stopniowo zrezygnowały z obsługi [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowych]] i przystąpiły do ich likwidacji, przy czym na mocy ustawy o restrukturyzacji PKP zaistniała możliwość nieodpłatnego przejęcia ich majątku przez gminy. Skorzystały z niej miasta [[Bytom]], [[Tarnowskie Góry]] i [[Miasteczko Śląskie]] a także [[Kuźnia Raciborska]] i [[Racibórz]]. Od 2002 roku rolę głównego właściciela GKW przejął samorząd miasta Bytom, a operatorem kolei zostało [[Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]]. W 2003 roku GKW obchodziły 150-lecie istnienia.
-Do dziś pozostała czynna tylko jedna linia historyczna ([[Bytom Wąskotorowy]] - [[Miasteczko Śląskie]] Wąsk.) z regularnym ruchem turystycznym, szczątkowa linia historyczna w rejonie stacji [[Rudy]] oraz dwie z dużych dawnych stacji - [[Bytom Karb Wąskotorowy|Bytom Karb Wąsk.]] i Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w [[Rudach|Rudy]]. Stacja w Rudach jest obecnie zarządzana przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kuźni Raciborskiej.
+Do dziś pozostała czynna tylko jedna linia historyczna ([[Bytom Wąskotorowy]] - [[Miasteczko Śląskie]] Wąsk.) z regularnym ruchem turystycznym, szczątkowa linia historyczna w rejonie stacji [[Rudy]] oraz dwie z dużych dawnych stacji - [[Bytom Karb Wąskotorowy|Bytom Karb Wąsk.]] i Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w [[Rudy|Rudach]]. Stacja w Rudach jest obecnie zarządzana przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kuźni Raciborskiej.
 ==Tabor==

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 === Lokomotywy spalinowe typu WLs75, WLs150, WLs180, L30H oraz L45H ===
-{{Lw kwerenda typ-kolej|kolej=~Górnośląskie Koleje Wąskotorowe*}}
+{{Lw kwerenda istniejące|kolej=~Górnośląskie Koleje Wąskotorowe*}}
 === Wagony towarowe  ===

← poprzednia wersja		Wersja z 22:56, 27 sie 2017
Linia 27:		Linia 27:

	Patrz: [[Tabor Górnośląskich Kolei Wąskotorowych\|Wagony serii Wddxh i pochodnych]]		Patrz: [[Tabor Górnośląskich Kolei Wąskotorowych\|Wagony serii Wddxh i pochodnych]]
		+
		+	__NOCACHE__

	==Przypisy==		==Przypisy==

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 ==Tabor==
 Patrz: [[Tabor Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]]
 ==Przypisy==

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
 == Historia ==
-Pierwotna sieć zbudowana została przez [[Kolej Górnośląska|Towarzystwo Kolei Górnośląskiej]] w latach 1851-1857. Początkowo część ruchu była obsługiwana przez zaprzęgi konne. W latach 1851-1852 powstało kilka oddzielnych odcinków między zakładami przemysłowymi, o łącznej długości 35&nbsp;km. W latach 1854-1857 zbudowano dwa podstawowe odcinki [[Tarnowskie Góry]] - [[Wirek]] (25&nbsp;km) i [[Bytom Karb]] − [[Bogucice]] − [[Zawodzie (Katowice)|Huta Kunegunda]] (15&nbsp;km), przez co powstała zorganizowana sieć łącznej długości ok. 75&nbsp;km. Przewożono wówczas ok. 250.000 ton towarów rocznie<ref name=mt>Krzysztof Soida: "Wąskotorowe drogi:koleje polskie" w: Młody Technik nr 5/1986, s. 7-10.</ref>. Sieć kolejowa była początkowo [[dzierżawa|dzierżawiona]] przez [[Rudolf Pringsheim|Rudolfa Pringsheima]]. 1 marca [[1884]] koleje górnośląskie przeszły na własność [[Królestwo Prus|Królestwa Prus]]<ref name=mt/> i były dalej rozbudowane przez państwowy zarząd kolejowy ([[Königlich Preußische Eisenbahn-Verwaltung|KPEV]]). W 1887 powstała odrębna linia [[Trynek (Gliwice)|Gliwice Trynek]] - [[Rudy (województwo śląskie)|Rudy]] - [[Racibórz]] (48&nbsp;km)<ref name=mt/>. System Górnośląskich Kolei Wąskotorowych został podzielony na skutek podziału Górnego Śląska pomiędzy Polskę i Niemcy w 1922. Wraz z kryzysem gospodarczym, zahamowało to rozwój kolei w okresie międzywojennym<ref name=mt/>. Części kolei były pod zarządami Rzeszy Niemieckiej ([[Deutsche Reichsbahn|DR]]) i Polski ([[Polskie Koleje Państwowe|PKP]]).
+Pierwotna sieć zbudowana została przez [[Kolej Górnośląska|Towarzystwo Kolei Górnośląskiej]] w latach 1851-1857. Początkowo część ruchu była obsługiwana przez zaprzęgi konne. W latach 1851-1852 powstało kilka oddzielnych odcinków między zakładami przemysłowymi, o łącznej długości 35&nbsp;km. W latach 1854-1857 zbudowano dwa podstawowe odcinki [[Tarnowskie Góry]] - [[Wirek]] (25&nbsp;km) i [[Bytom Karb]] − [[Bogucice]] − [[Zawodzie (Katowice)|Huta Kunegunda]] (15&nbsp;km), przez co powstała zorganizowana sieć łącznej długości ok. 75&nbsp;km. Przewożono wówczas ok. 250.000 ton towarów rocznie<ref name=mt>Krzysztof Soida: "Wąskotorowe drogi:koleje polskie" w: Młody Technik nr 5/1986, s. 7-10.</ref>. Sieć kolejowa była początkowo dzierżawiona przez [[Rudolf Pringsheim|Rudolfa Pringsheima]]. 1 marca 1884 koleje górnośląskie przeszły na własność Królestwa Prus<ref name=mt/> i były dalej rozbudowane przez państwowy zarząd kolejowy ([[Königlich Preußische Eisenbahn-Verwaltung|KPEV]]). W 1887 powstała odrębna linia [[Trynek (Gliwice)|Gliwice Trynek]] - [[Rudy]] - [[Racibórz]] (48&nbsp;km)<ref name=mt/>. System Górnośląskich Kolei Wąskotorowych został podzielony na skutek podziału Górnego Śląska pomiędzy Polskę i Niemcy w 1922. Wraz z kryzysem gospodarczym, zahamowało to rozwój kolei w okresie międzywojennym<ref name=mt/>. Części kolei były pod zarządami Rzeszy Niemieckiej ([[Deutsche Reichsbahn|DR]]) i Polski ([[Polskie Koleje Państwowe|PKP]]).
-GKW były kluczowym elementem lokalnego [[system transportowy|systemu transportowego]] w miastach [[Górnośląski Okręg Przemysłowy|GOP]], a sieć licząca w szczytowym okresie rozwoju ponad 230&nbsp;km długości obejmowała trójkątny obszar sięgający po miejscowości [[Żyglin-Żyglinek|Żyglin]] i [[Bibiela]] na północy, [[Racibórz]] na płd. zachodzie, [[Mysłowice]] na płd. wschodzie. GKW łączyły setki [[kopalnia|kopalń]], [[Hutnictwo|hut]], [[fabryka|fabryk]] i [[elektrownia|elektrowni]] aglomeracji, służąc lokalnemu transportowi ładunków masowych, a w szczytowym okresie przewozów 1950-1970 masa ładunków przewożonych rocznie przez GKW wynosiła 5-6 milionów ton.
+GKW były kluczowym elementem lokalnego [[system transportowy|systemu transportowego]] w miastach GOP, a sieć licząca w szczytowym okresie rozwoju ponad 230&nbsp;km długości obejmowała trójkątny obszar sięgający po miejscowości [[Żyglin-Żyglinek|Żyglin]] i [[Bibiela]] na północy, [[Racibórz]] na płd. zachodzie, [[Mysłowice]] na płd. wschodzie. GKW łączyły setki kopalń, hut, fabryk i elektrowni aglomeracji, służąc lokalnemu transportowi ładunków masowych, a w szczytowym okresie przewozów 1950-1970 masa ładunków przewożonych rocznie przez GKW wynosiła 5-6 milionów ton.
-W okresie przemian ustrojowych po 1989 roku [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] stopniowo zrezygnowały z obsługi [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowych]] i przystąpiły do ich likwidacji, przy czym na mocy ustawy o restrukturyzacji [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] zaistniała możliwość nieodpłatnego przejęcia ich majątku przez gminy. Skorzystały z niej miasta [[Bytom]], [[Tarnowskie Góry]] i [[Miasteczko Śląskie]] a także [[Kuźnia Raciborska]] i [[Racibórz]]. Od 2002 roku rolę głównego właściciela GKW przejął samorząd miasta [[Bytom]], a operatorem kolei zostało [[Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]]. W 2003 roku GKW obchodziły 150-lecie istnienia.
+W okresie przemian ustrojowych po 1989 roku [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] stopniowo zrezygnowały z obsługi [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowych]] i przystąpiły do ich likwidacji, przy czym na mocy ustawy o restrukturyzacji PKP zaistniała możliwość nieodpłatnego przejęcia ich majątku przez gminy. Skorzystały z niej miasta [[Bytom]], [[Tarnowskie Góry]] i [[Miasteczko Śląskie]] a także [[Kuźnia Raciborska]] i [[Racibórz]]. Od 2002 roku rolę głównego właściciela GKW przejął samorząd miasta Bytom, a operatorem kolei zostało [[Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]]. W 2003 roku GKW obchodziły 150-lecie istnienia.
-Do dziś pozostała czynna tylko jedna linia historyczna ([[Bytom Wąskotorowy|Bytom Wąsk.]] - [[Miasteczko Śląskie]] Wąsk.) z regularnym ruchem turystycznym, szczątkowa linia historyczna w rejonie stacji [[Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w Rudach|Rudy]] oraz dwie z dużych dawnych stacji - [[Bytom Karb Wąskotorowy|Bytom Karb Wąsk.]] i [[Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w Rudach|Rudy]]. [[Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w Rudach]] jest obecnie zarządzana przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kuźni Raciborskiej.
+Do dziś pozostała czynna tylko jedna linia historyczna ([[Bytom Wąskotorowy]] - [[Miasteczko Śląskie]] Wąsk.) z regularnym ruchem turystycznym, szczątkowa linia historyczna w rejonie stacji [[Rudy]] oraz dwie z dużych dawnych stacji - [[Bytom Karb Wąskotorowy|Bytom Karb Wąsk.]] i Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w [[Rudach|Rudy]]. Stacja w Rudach jest obecnie zarządzana przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kuźni Raciborskiej.
 ==Tabor==

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 * [[Kolejka parkowa w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku]]
 * [[Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]]
-* [[Rudy (stacja kolejowa)]]
+* [[Zabytkowa stacja kolei wąskotorowej w Rudach|Rudy]]
 * [[Koleje wąskotorowe w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim]]
 * [[Kolej przemysłowa]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Plik:Bytom, GKW.jpg|thumb|300px|Pociąg Górnośląskich Kolei Wąskotorowych na stacji [[Bytom Wąskotorowy|Bytom Wąsk.]] (lokomotywa [[Oznaczenia taboru PKP (MW-11)#Lxd2|Lxd2]])]]
+[[Plik:Bytom, GKW.jpg|thumb|300px|Pociąg Górnośląskich Kolei Wąskotorowych na stacji [[Bytom Wąskotorowy|Bytom Wąsk.]] (lokomotywa [[Oznaczenia taboru wąskotorowego PKP (WM-11)#Lxd2|Lxd2]])]]
 [[Plik:Miasteczko.gkw.jpg|thumb|right|300px|Pociąg Górnośląskich Kolei Wąskotorowych na stacji w Miasteczku Śląskim]]
 '''Górnośląskie Koleje Wąskotorowe''' ('''GKW''', miejscowa nazwa ''[[wikt:rosbanka|rosbanka]]'', niem. ''Oberschlesische Schmalspurbahn'' (OSSB)) – publiczna sieć [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowych]] o [[rozstaw szyn|prześwicie toru]] 785&nbsp;mm służąca głównie do transportu surowców i półproduktów między zakładami przemysłowymi Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.