SM01

SM01 - oznaczenie przyjęte dla zbiorczej serii (analogicznie do wagonów motorowych SN51 lub parowozów TKp100) lokomotyw spalinowych małej mocy produkcji przedwojennej i wojennej. Poprzednie oznaczenie lokomotyw tej klasy to m.in Lb oraz Lr z trzycyfrowymi numerami inwentarzowymi. Przypuszcza się, że oznaczenia "b" i "r" oznaczały rodzaj paliwa wynikający z typu silnika zamontowanego w lokomotywie - odpowiednio benzynowy i wysokoprężny, analogicznie do przedwojennych oznaczeń niemieckich. Nie udało się ustalić zasad numerowania lokomotyw tej serii, zakres znanych numerów waha zamyka się w zakresie 091-804 - Lr-091 - Lb-804

W skład serii Lb i Lr wchodziły pojazdy przedwojennych niemieckich grup lekkich lokomotyw spalinowych Kö I, Köf II, Kbf II serii wyprodukowanych przed i w czasie IIWŚ oraz lokomotywy innych typów, pochodzące z zakładów przemysłowych. W skład serii SM01 weszły przede wszystkim , ale nie tylko, lokomotywy grupy Köf II. Większość lokomotyw innych typów, np. grupy Kö I, ze względu na zużycie, brak części zamiennych lub małą moc, zostało wcześniej skreślone z inwentarza PKP lub przekazane do przemysłu. Liczebność tej klasy lokomotyw na PKP szacowana jest na kilkadziesiąt egzemplarzy. Wiadomo, że peewna grupa tych lokomotyw była na stanie lokomotywowni Warszawa Wschodnia. Eksploatowane w Polsce lokomotywy nierzadko poddawano też przebudowom i wymianom silników oraz innych podzespołów.

Konstrukcja

Ze względu na zróżnicowanie serii nie jest możliwe podanie jednolitych danych konstrukcyjnych. Objęte serią lokomotywy były jednak pojazdami ostojnicowymi o niskiej mocy, dwuosiowymi, napędzanymi silnikiem spalinowym poprzez przekładnię mechaniczną. Wśród nich znane są też przypadki lokomotyw z zestawami kołowymi napędzanymi wiązarami, połączonymi ze "ślepym wałem", który przekazywał na nie napęd z przekładni

Eksploatacja

Z uwagi na małą liczbę źródeł trudno określić dokładną datę oraz przebieg wydarzeń powodujących rozpoczęcie eksploatacji tych lokomotyw na polskich torach, ale w głównej mierze było to związane z zakończeniem drugiej wojny światowej i przejęciem przez PKP pewnej ilości lokomotyw spalinowych należących do DRG, Ostbahn czy zakładów przemysłowych, które zostały sprowadzone po wybuchu wojny na tereny obecnej Polski, lub których nie zdążono wycofać na zachód przed przejściem frontu. Nie jest pewne, czy lokomotywy tej serii były używane przez służbę mechaniczną PKP, czy tylko w innych jednostkach PKP, jak np. ZNTK (ZNTK Sędziszów czy ZNTK Słupsk), wagonownie lub służba drogowa. Pewna liczba lokomotyw została przekazana/wydzierżawiona do zakładów przemysłowych, gdzie były wykorzystywane nawet do końca lat 90.

Nie jest znana liczba lokomotyw, które otrzymały oznaczenie SM01, ale prawdopodobnie było to około 20 sztuk, ponieważ najwyższy znany z ikonografii numer inwentarzowy to SM01-16. Do dnia dzisiejszego nie zachowała się żadna lokomotywa, o której jednoznacznie wiadomo, że otrzymała oznaczenie SM01. Część egzemplarzy parametrami pasujących do tej serii nie otrzymała najpewniej żadnego nowego oznaczenia, w związku z przekazaniem do przemysłu. Inne pojazdy za to zostały wycofane ze słuzby w PKP jeszcze przed wprowadzeniem nowego systemu oznaczeń serii lokomotyw. Zachowane w skansenach w Pyskowicach oraz w Skierniewicach przedwojenne lokomotywy spalinowe miały pewien epizod na PKP, w późniejszym okresie były jednak eksploatowane w zakładach chemicznych oraz w ZNTK.

Lista lokomotyw spalinowych serii SM01 i jej odpowiadających, eksploatowanych w Polsce, z podziałem na producentów (niepełna)

Esslingen

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
Kö I/4256	1934	Eksponat	1435 mm	Nieznany	Brak	Skansen w Pyskowicach

Humboldt - Klockner Deutz

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
F6M 317 R/12761	1935	Nieznany	1435 mm	Nieznany	Kö 4770	Zamość
A6M 517 R/47273	1943	Nieznany	1435 mm	Nieznany	Lb-804	Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Ostrowie Wielkopolskim
A6M 517 R/47273	1943	Nieznany	1435 mm	Nieznany	Lb-804	Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Ostrowie Wielkopolskim
A6M 517 R/47440	1944	Złom	1435 mm	Star	Lb-348	Lokotywownia Sędziszów	Lokomotywa miała silnik wymieniony na pochodzący z zakładów Star, w związku z czym obudowę przedziału silnikowego wykonano nową. Poza tym posiadała inne zmienione detale względem stanu oryginalnego. Malowanie zielone z czerwonymi czołownicami.
Köf II/nieznany	1944	Eksponat	1435 mm	Nieznany	Ls150	Parowozownia Skierniewice	Lokomotywa ma przebudowaną budkę maszynisty i osłonę przedziału silnikowego
Köf II/255038	b/d	Złom	1435 mm	Saurer	Lr-398	Jednostka wojskowa JW 4824 Stawy k. Dęblina	Numer fabryczny zaczerpnięty z numeru silnika, gdyż oryginalny jest nieznany. Lokomotywa wg dokumentacji powstała z części od kilku egzemplarzy po odbudowie w ZNTK Pruszków. Złomowana po 1961r. ze względu na nieopłacalność remontu po zniszczeniu w wypadku.

Henschel

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
DG 65 R/22316	1934	Złom	1435 mm	Nieznany	Lb-	Parowozownia Oleśnica

Windhoff

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
LN 25 II/226	1933	Złom	1435 mm	Nieznany	b/d	Polskie Koleje Państwowe
LN 25 II/229	1933	Złom	1435 mm	Nieznany	b/d	Polskie Koleje Państwowe

BMAG

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
Köf II/10177	1933	Nieznany	1435 mm	Nieznany	b/d	Tartak Nisko Kasacja
Köf II/10188	1933	Nieznany	1435 mm	Nieznany	Lb-395	Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Ostrowie Wielkopolskim
Köf II/10214	1934	Złom	1435 mm	Nieznany	Kb 4315	Huta Szkła Ujście	Niektóre źródła jako ostatniego właściciela podają hutę szkła w Piotrkowie Trybunalskim.

Borsig

Typ / Numer fabryczny	Rok produkcji	Stan	Rozstaw	Typ silnika	Oznaczenie	Stacjonowanie	Uwagi
Köf II/14496	1934	Złom	1435 mm	Nieznany	SM01-03	Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Pruszkowie