SM01
SM01 oznaczenie przyjęte dla zbiorczej serii ( analogicznie do np. wagonów motorowych SN51 lub parowozów TKp100 ) lokomotyw spalinowych małej mocy produkcji przedwojennej i wojennej. Poprzednie oznaczenie lokomotyw tej klasy to m.in Lb oraz Lr z trzycyfrowymi numerami inwentarzowymi. Przypuszcza się, że oznaczenia "b" i "r" oznaczały rodzaj paliwa wynikający z typu silnika zamontowanego w lokomotywie - odpowiednio benzynowy i wysokoprężny, analogicznie do przedwojennych oznaczeń niemieckich. Nie udało się ustalić zasad numerowania lokomotyw tej serii, zakres znanych numerów waha zamyka się w zakresie 091-804 - Lr-091 - Lb-804
W skład serii Lb i Lr wchodziły pojazdy przedwojennych niemieckich grup lekkich lokomotyw spalinowych Kö I, Köf II, Kbf II serii wyprodukowanych przed i w czasie IIWŚ oraz lokomotywy pochodzące z zakładów przemysłowych. W skład serii SM01 weszły przede wszystkim , ale nie tylko, lokomotywy grupy Köf II. Większość lokomotyw innych typów, np grupy Kö I, ze względu na zużycie, brak części zamiennych lub mała moc zostały wcześniej skreślone z inwentarza PKP lub przekazane do przemysłu. Liczebność tej klasy lokomotyw na PKP szacowana jest na kilkadziesiąt egzemplarzy. Pewna grupa tych lokomotyw była na stanie lokomotywowni Warszawa Wschodnia.
Konstrukcja
Ze względu na zróżnicowanie serii nie jest możliwe podanie jednolitych danych konstrukcyjnych. Objęte serią lokomotywy były jednak pojazdami ostojnicowymi o niskiej mocy, dwuosiowymi, napędzanymi silnikiem spalinowym poprzez przekładnię mechaniczną. Wśród nich znane są też przypadki lokomotyw z zestawami kołowymi napędzanymi wiązarami, połączonymi ze "ślepym wałem", który przekazywał na nie napęd z przekładni [1]
Eksploatacja
Z uwagi na małą liczbę źródeł trudno określić dokładną datę oraz przebieg wydarzeń powodujących rozpoczęcie eksploatacji tych lokomotyw na polskich torach, ale w głównej mierze było to związane z zakończeniem drugiej wojny światowej i przejęciem przez PKP pewnej ilości lokomotyw spalinowych należących do DRG, Ostbahn czy zakładów przemysłowych, które zostały sprowadzone po wybuchu wojny na tereny obecnej Polski, lub których nie zdążono wycofać na zachód przed przejściem frontu. Nie jest pewne, czy lokomotywy tej serii były używane przez służbę mechaniczną PKP, czy tylko w innych jednostkach PKP, jak np. ZNTK (ZNTK Sędziszów czy ZNTK Słupsk), wagonownie lub służba drogowa. Pewna liczba lokomotyw została przekazana/wydzierżawiona do zakładów przemysłowych, gdzie były wykorzystywane nawet do końca lat 90.
Nie jest znana liczba lokomotyw, które otrzymały oznaczenie SM01, ale prawdopodobnie było to około 20 sztuk, ponieważ najwyższy znany z ikonografii numer inwentarzowy to SM01-16. Do dnia dzisiejszego nie zachowała się żadna lokomotywa, o której jednoznacznie wiadomo, że otrzymała oznaczenie SM01. Część egzemplarzy parametrami pasujących do tej serii nie otrzymała najpewniej żadnego nowego oznaczenia, w związku z przekazaniem do przemysłu. Inne pojazdy za to zostały wycofane ze słuzby w PKP jeszcze przed wprowadzeniem nowego systemu oznaczeń serii lokomotyw. Zachowane w skansenach w Pyskowicach oraz w Skierniewicach przedwojenne lokomotywy spalinowe miały pewien epizod na PKP, w późniejszym okresie były jednak eksploatowane w zakładach chemicznych oraz w ZNTK.