Bytom Karb Wąskotorowy – główna i największa zachowana stacja Górnośląskich Kolei Wąskotorowych.
Układ torowy stacji składa się z 22 torów w tym 1 toru głównego zasadniczego, 7 torów głównych dodatkowych, 5 torów trakcyjnych oraz kilku torów specjalnego przeznaczenia o łącznej długości przekraczającej 4 km.
Stacja wyposażona była w scentralizowane mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym nastawiane pierwotnie z dwóch nastawni. Stacja ta pierwotnie posiadała 3 semafory kształtowe i 2 semafory świetlne, jednak z czasem wszystkie semafory kształtowe zostały zastąpione semaforami świetlnymi. Po sygnalizacji kształtowej została pamiątka w postaci niedawno przywróconej do sprawności Tarczy Zaporowej przy wyjeździe z lokomotywowni. Stacja była podzielona na 2 okręgi nastawcze: dysponujący BKw oraz wykonawczy BKw1. Obecnie w okręgu BKw1 sprawne są 2 rozjazdy z napędem ręcznym. Sam budynek nastawni jest własnością NZ Katowice i jest on zamurowany. Stan okręgu dysponującego jest o wiele lepszy. Nastawnia dysponująca BKw została odnowiona w 2007 roku, we wnętrzu zostały wszystkie urządzenia SRK. Obecnie rozjazdy w torach 1, 2 i 3 mają podwójny sposób nastawiania. Zasadniczo nastawiane są ręcznie ze względów ekonomicznych, jednak podczas wzmożonego ruchu są one nastawiane na drodze mechanicznej z nastawni BKw. Na dzień 27.08.2013 roku nastawnia steruje 6 rozjazdami(oryginalnie było ich 18), Tarczą zaporową oraz semaforem wyjazdowym.
Do dziś na stacji przetwały nastepujące budynki i budowle:
- pięciostanowiskowa lokomotywownia prostokątna
- budynek biurowy
- posterunek techncznej rewizji wagonów (zaadaptowany na posterunek ochrony)
- budynek odcinka drogowego
- zdewastowany w wyniku podpalenia budynek stacyjny
- garaż drezyn
- ruiny magazynów
- dwie nastawnie
- wieża wodna
- żuraw wodny
- wieża piaskowa wraz z urządzeniami do suszenia piasku
Wykaz spalinowych pojazdów trakcyjnych stacjonujących na stacji Bytom Karb Wąskotorowy
| Typ |
Numer |
Obecne / ostatnie
oznaczenie |
Stacjonowanie od roku |
Stacjonowanie do roku |
Stan |
Obecne / ostatnie
miejsce stacjonowania
|
| 2WLs40
|
1291
|
brak
|
2002
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| 2WLs50
|
1918
|
1948
|
2023
|
Nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| 2WLs50
|
2017
|
WLs50-2017
|
2023
|
Nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| 2WLs50
|
2308
|
2Wls50-2308 "Pszczółka"
|
2021
|
2022 luty
|
Sprawna
|
Nowy Łupków
|
| 2WLs50
|
2501
|
2WLs50-2501 „Wujek”
|
2022 grudzień
|
Nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| A20D-P
|
25190
|
MBxd2-311
|
2014
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Kdxh
|
b/d
|
Kdxh 00-151344-504-7
|
b/d
|
b/d
|
Sprawna
|
Rudy
|
| L30H
|
23437
|
Lyd2-101
|
2020-03-05
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20567
|
Lxd2-352
|
1990
|
nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20570
|
Lxd2-355
|
1968
|
1990
|
Złom
|
Stanica
|
| L45H
|
20571
|
Lxd2-356
|
1968
|
1984
|
Złom
|
Jędrzejów Wąskotorowy
|
| L45H
|
20849
|
brak
|
1970
|
1972
|
Odstawiona
|
Rudy
|
| L45H
|
20850
|
L45H-358
|
1990
|
1994
|
Sprawna
|
Oberwiesenthal
|
| L45H
|
20851
|
Lxd2-359
|
1970
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20921
|
Lxd2-360
|
1970
|
1982
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20923
|
Lxd2-362
|
1989
|
2004
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20923
|
Lxd2-362
|
1970
|
1972
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
20924
|
Lxd2-363
|
1970
|
1983
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
21264
|
Lxd2-293
|
2022
|
2025
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
21271
|
Lxd2-364
|
1989
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
21271
|
Lxd2-364
|
1972
|
1988
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
21272
|
Lxd2-365
|
1989
|
1998
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
21272
|
Lxd2-365
|
1972
|
1975
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
21277
|
Lxd2-366
|
1975
|
2004
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
21581
|
Lxd2-368
|
1973
|
1975
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
21581
|
Lxd2-368
|
1984
|
1998
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
23115
|
Lxd2-372'
|
2010
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
23116
|
Lxd2-369
|
1977-01-20
|
2001
|
Odstawiona
|
Gniezno Wąskotorowe
|
| L45H
|
23117
|
Lxd2-370
|
1989
|
1994
|
Złom
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
24073
|
Lxd2-371
|
1980
|
1991
|
Odstawiona
|
Bytom Rozbark
|
| L45H
|
24074
|
Lxd2-372
|
1989
|
2011
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
24331
|
Lxd2-373
|
1981
|
2002
|
Sprawna
|
Rudy
|
| L45H
|
24332
|
Lxd2-374
|
2009
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
24332
|
Lxd2-374
|
1989
|
1994
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
24511
|
Lxd2-375
|
2009
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| L45H
|
24511
|
Lxd2-375
|
1982
|
1995
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Las49
|
3343
|
Las49-3343
|
20.09.2024
|
18.10.2024
|
W trakcie remontu
|
Rudy
|
| Las49
|
3343
|
Las49-3343
|
2013
|
2013
|
W trakcie remontu
|
Rudy
|
| Las49
|
3343
|
Las49-3343
|
2019
|
2019
|
W trakcie remontu
|
Rudy
|
| Las49
|
4255
|
Huta Silesia 27
|
02.05.2004
|
obecnie
|
Eksponat
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Ldag05
|
873
|
Ldag 05M/2
|
2021
|
2026 maj
|
Eksponat
|
Nowy Łupków Wąskotorowy
|
| Ls40
|
5060
|
Ls40-5060
|
2013
|
b/d
|
Pomnik
|
"Juliusz Ekostacja" Sosnowiec
|
| Pdh
|
KJ006
|
Pdh KJ006
|
2022
|
Nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tkb27
|
2002
|
Tkb27-2002
|
2019
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tw47
|
1678
|
Tw47-2558
|
1947
|
1980
|
Eksponat
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tw47
|
1678
|
Tw47-2558
|
18.03.2006
|
nadal
|
Eksponat
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tw53
|
2467
|
Tw53-2566
|
2020-03-05
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tw53
|
2467
|
Tw53-2566
|
b/d
|
199x
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Tw53
|
2648
|
Tw53-2565
|
1955
|
198x
|
Eksponat
|
Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie
|
| Tw53
|
2652
|
Tw53-2670
|
1955
|
1985
|
Pomnik
|
Racibórz
|
| Tw53
|
3990
|
Tw53-2561
|
1954
|
199x
|
Eksponat
|
Skansen w Chabówce
|
| WLs150
|
7232
|
Lyd1-308
|
1966
|
1969
|
Pomnik
|
Nadleśnictwo w Marculach
|
| WLs150
|
7232
|
Lyd1-308
|
1979
|
1991
|
Pomnik
|
Nadleśnictwo w Marculach
|
| WLs150
|
7233
|
Lyd1-309
|
1989
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| WLs150
|
7233
|
Lyd1-309
|
1966
|
1969
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| WLs180
|
42
|
WLs180-42
|
2019
|
nadal
|
Odstawiona
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| WLs75
|
73
|
WLs75-73
|
2004
|
2024
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| WLs75
|
73
|
WLs75-73
|
2024
|
nadal
|
Sprawna
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Wd
|
KJ007
|
Wd KJ007
|
2024
|
Nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Wd
|
KJ008
|
Wd KJ008
|
2024
|
Nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Wmc
|
13
|
Wmc 106
|
199x
|
nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Wmc
|
nieznany
|
Wmc 103
|
b/d
|
b/d
|
Złom
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Wmc
|
nieznany
|
Wmc 029
|
2020
|
nadal
|
W trakcie remontu
|
Bytom Karb Wąskotorowy
|
Bibliografia
- Krzysztof Soida: Koleje Wąskotorowe na Górnym Śląsku. T. I. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1995. ISBN 83-85831-82-7.
- Dodatek do służbowego rozkładu jazdy pociągów Górnośląskich Kolei Wąskotorowych. Bytom: PKP Śląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Katowicach, 1981, s. 68.
Linki zewnętrzne
| Bytom Karb Wąskotorowy
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Nowy Karb - Maciejów Śl. - Markowice Raciborskie Wąsk. (km linii: 0)
|
|
|
20px
|
odległość: 0,7 km
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Bytom Pn. Wąsk. - Huta Miasteczko (km linii: 0)
|
|
|
20px
|
odległość: 0,7 km
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Chorzów Przeładownia - Pole Pn. (km linii: 0)
|
odległość: 0,7 km Trójkąt Karb20px20px20px
|
20px
|
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Bytom Bobrek Wąsk. - Paweł - Maciejów Śl. (km linii: 0)
|
odległość: 0,7 km Trójkąt Karb20px20px20px
|
20px
|
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Kopalnia Centrum (km linii: 0)
|
|
|
20px
|
odległość: 1,1 km
|
| Linia Bytom Karb Wąskotorowy - Przeładownia Karb (km linii: 0)
|
|
|
20px
|
odległość: 1,0 km
|
