1Aw/M

Z Enkol
< 1Aw
Wersja z dnia 07:26, 17 wrz 2019 autorstwa Jacek Fink-Finowicki (dyskusja | edycje) (drobne)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
1Aw/M
DSC01492am3.JPG
MBxd1-168 ustawiony w charakterze pomnika w Miliczu.
Przewoźnik PKP, SKPL
Oznaczenie przewoźnika MBxd1 161-169
Producent Warsztaty KD Pleszew*,
Warsztaty KD Krośniewice*
Lata budowy 1964, 1965-1966
Układ osi (1A)'(A1)'**
Masa służbowa 17820 kg
Długość ze zderzakami 15440 mm
Szerokość 2260 mm
Wysokość 3040 mm
Rozstaw osi skrajnych 10400 mm
Rozstaw czopów skrętu 9000 mm
Rozstaw osi wózka 1400 mm
Średnica kół 580/700 mm
Rozstaw szyn 750 mm
Zapas paliwa 80 l
Typ silnika spalinowego S53
Producent silnika FSC Starachowice
Moc silnika 73,6 kW
Rodzaj przekładni mechaniczna
Typ przekładni S5-45
Prędkość konstrukcyjna 35 km/h
System hamulca Westinghouse Lu-X R1
System ogrzewania wodne z własnego pieca
Liczba miejsc siedzących 32
Liczba miejsc ogółem 96
*Przebudowa z wagonów osobowych typu 1Aw
**W trakcie eksploatacji zmieniono na: (1A)'2'.

DSC01529am.JPG MBxd1-168 ustawiony w charakterze pomnika w Miliczu.


1Aw/M - typ wąskotorowego wagonu silnikowego, którego prototyp został skonstruowany w warsztatach Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej w Pleszewie w 1964 roku poprzez zabudowę silnika spalinowego typu S53 i układu napędowego od samochodu ciężarowego Star 27 do wagonu osobowego typu 1Aw (Bxhpi 1674). Kolejne 8 sztuk wagonów powstało w latach 1964-1966 w warsztatach Krośniewickiej Kolei Dojazdowej w Krośniewicach.

Historia

Produkcja

Pomysł przebudowy typowego wagonu osobowego na silnikowy narodził się w warsztatach Krotoszyńskiej KD w Pleszewie. Warsztaty te miały już pewne doświadczenie zarówno w obsłudze, jak i budowie spalinowych wagonów silnikowych - pierwszy pojazd tego typu pojawił się na Kolei Powiatowej Krotoszyn-Pleszew w 1935 roku, zaś w 1949 zbudowano metodą gospodarczą trójczłonowy pojazd Mxx 189.

Inicjatywę zgłoszono jako tzw. pracowniczy wniosek racjonalizatorski do Centralnego Zarządu Kolei Dojazdowych i po pozytywnej ocenie przystąpiono do prac. W wagonie Bxhpi 1674 (wyprodukowanym przez Państwową Fabrykę Wagonów w Świdnicy w 1956 r) wzmocniono ostoję i wózki. Silnik typu S53 wraz ze skrzynią biegów zamontowano w kabinie maszynisty A, utworzonej z części jednego z przedsionków na końcu wagonu. Pod podwoziem, po stronie kabiny A, umieszczono mechanizm rewersu i skrzynię rozdzielczą, napędzającą poprzez wały napędowe po jednej (wewnętrznej) osi każdego wózka.

Ukończony wagon rozpoczął służbę na Krotoszyńskiej KD w drugiej połowie 1964 roku. Został oznaczony serią MBxd1 z numerem inwentarzowym 161.

Produkcję kolejnych pięciu pojazdów CZKD powierzył warsztatom Kujawskich KD w Krośniewicach. Zamówienie zrealizowano w 1965 roku a pojazdy otrzymały numery inwentarzowe 162-166.

Ostatnie trzy pojazdy tego typu o numerach 167-169 powstały w 1966 roku.

Eksploatacja

Poza egzemplarzem prototypowym wszystkie pozostałe wagony rozpoczynały swoją służbę w Krośniewicach. W kolejnych latach były jednak przekazywane na inne sieci. Znaczna ich liczba znalazła się na Wrocławskiej KD, skąd jeden pojazd został przesłany do oddziału Muzeum Kolejnictwa w Sochaczewie, gdzie do dzisiaj oczekuje na remont. Pozostałe złomowano przed likwidacją kolejki. W pierwszej połowie lat 90. ostatnie trzy pojazdy służyły w Krośniewicach, jednakże dwa z nich złomowano w 1993 roku. Ostatni wagon tego typu (o numerze inwentarzowym 168) pozostawał w służbie aż do zamknięcia ruchu w 2008 roku. W 2010 został zakupiony przez Starostwo Powiatowe w Miliczu i po zewnętrznej renowacji ustawiono go w charakterze pomnika techniki na terenie dawnego przystanku Milicz Zamek.

Konstrukcja

Przekonstruowanie wagonu osobowego na wagon silnikowy polegało na zabudowaniu silnika wraz ze skrzynią biegów w jednym z przedsionków (na końcu wagonu), zabudowaniu przekładni osiowych na zestawach kołowych, zabudowaniu kabin sterowniczych oraz układu hamulca pneumatycznego.

MBxd1 to czteroosiowy wagon silnikowy napędzany silnikiem wysokoprężnym i wyposażony w przekładnię mechaniczną typu samochodowego. Napęd ze skrzyni biegów, był przenoszony za pomocą wału Kardana do przekładni nawrotno-rozdzielczej. Następnie dwoma wałami kardana był przenoszony na drugą oś każdego wózka (1A'A1').

W późniejszym okresie, ze względów na problemy z długim wałem napędzającym oś wózka znajdującego się dalej od silnika, wał ten zlikwidowano pozostawiając jedynie napęd na jedna oś. (1A'2')

Sterowanie i jazda

Wagon posiadał samochodową skrzynię biegów oraz zwykłe suche sprzęgło, co wymuszało "samochodowy" sposób obsługi. Jedynie zamiast pedałów zastosowano odpowiednie dźwignie, dzięki czemu wszystkie elementy sterowania znajdowały się na pulpicie maszynisty.

Oznaczenia

Pierwotnie wagony nosiły oznaczenie Mx (M - Wagon silnikowy (motorowy), x - czteroosiowy), które w latach 70 zostało zmienione na MBxd1.

Oznaczenie (Mx później) MBxd1 posiadają też inne wąskotorowe wagony motorowe napędzane silnikiem wysokoprężnym i wyposażone w przekładnię mechaniczną. Dlatego poszczególne konstrukcje odróżnia się zakresem numeru inwentarzowego.

Wykaz pojazdów

Ogółem powstało 9 pojazdów tego typu:

Uwaga: Podane poniżej numery fabryczne w rzeczywistości nie są nimi. Oznaczają jedyni, którym z kolei jest dany wagon

Typ / Numer fabryczny Rok produkcji Stan Rozstaw Typ silnika Oznaczenie Stacjonowanie Uwagi
1Aw/M/1 1964 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-161 Trzebnica Gaj Prototyp
1Aw/M/2 1965 Odstawiona 750 mm Nieznany MBxd1-162 Sochaczew
1Aw/M/3 1965 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-163 Krośniewice
1Aw/M/4 1965 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-164 Trzebnica Gaj
1Aw/M/5 1965 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-165 Trzebnica Gaj
1Aw/M/6 1965 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-166 Pleszew Miasto
1Aw/M/7 1966 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-167 Trzebnica Gaj
1Aw/M/8 1966 Pomnik 750 mm Nieznany MBxd1-168 Milicz
1Aw/M/9 1966 Złom 750 mm Nieznany MBxd1-169 Krośniewice


Źródła

Zobacz też

  • Wagon 1Aw, z którego powstała konstrukcja 1Aw/M
  • Wagon silnikowy 1Mw konstrukcji Konstal Chorzów
  • Wagon silnikowy A20D-P
  • Wagon silnikowy Mw63


Ta strona zawiera treści z Wikipedii. Oryginalny artykuł był umieszczony pod nazwą MBxd1 161-169. Lista autorów jest dostępna w historii strony. Tekst z Wikipedii jest udostępniony na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach.